Halı, evin en çok yük taşıyan ama en az ilgi gören parçasıdır. Üstünde yürünür, oturulur, çay dökülür, kedi tırmalar; buna rağmen çoğu evde yılda bir kez hatırlanır. Oysa doğru bir halı bakım temizlik alışkanlığı, bir halının ömrünü kolaylıkla iki katına çıkarabilir. Odaya uygun halıyı seçme ve yerleştirme konusunu ayrıca ele almıştık; burada asıl mesele o halıyı yıllarca ilk günkü gibi tutmak.
Aşağıda, kendi evinde uygulamak isteyen birinin aklına gelen soruları sırayla ele alıyoruz: günlük bakım nasıl olmalı, leke çıktığında ilk beş dakikada ne yapılmalı, hangi yöntemler halıyı kurtarmak yerine bitiriyor?
Halının düşmanı aslında leke değil, tozdur. Halının dibine inen ince toz ve kum taneleri, üzerine her basıldığında iplik liflerini içeriden keser. Yani halı solmaz, kesilerek incelir. Bu yüzden bakımın temeli lekeyle uğraşmak değil, tozu düzenli almaktır.
Genel kural: haftada iki kez, yoğun kullanılan alanlarda (giriş, salon oturma grubunun önü, koridor) her gün ya da gün aşırı. Yatak odası gibi az geçilen yerlerde haftada bir yeterli olur.
Süpürürken iki nokta önemli:
Evet, ve en az maliyetli önlemdir. Aynı bölgeye sürekli aynı ağırlık binince o alan ezilir, tüyler yatar ve o kısım gözle görülür biçimde matlaşır. Halıyı 6 ayda bir 180 derece döndürmek, aşınmayı tüm yüzeye yayar. Güneş alan salonlarda bu aynı zamanda solmayı da dengeler; perde ve tül seçiminde gündüz ışığını kıran bir katman kullanmak da halının rengini korur.
Koltuk ayağının bıraktığı çukur kalıcı değildir. En basit yöntem: o noktaya bir buz küpü bırakın, erimesini bekleyin, nemli lifleri parmakla veya bir kaşık sapıyla yukarı doğru kabartın, sonra kurumaya bırakın. Buhar da işe yarar; ütüyü halıya değdirmeden, üzerine tuttuğunuz nemli bez aracılığıyla buhar verip lifleri kaldırabilirsiniz. Ağır mobilyaların altına keçe takoz koymak sorunu baştan önler.
Şart. Süpürge yüzeydeki tozu alır ama liflerin arasına yerleşmiş yağ, ter ve mikro kiri almaz. Yılda bir, evde birileri alerjikse yılda iki kez, halıyı ya profesyonel yıkatın ya da halı şampuanı ve yumuşak fırçayla kendiniz köpük temizliği yapın. Kendiniz yapıyorsanız kritik nokta suyu az kullanmaktır: halının tabanına inen su günlerce kurumaz, küf ve koku yapar.
Leke konusunda tek bir altın kural var: bekletmeyin ve ovmayın. Taze bir leke yüzeydedir, kuruyan leke lifle kimyasal bağ kurar. Ovalamak ise lekeyi hem yayar hem de lifin dokusunu bozarak orada kalıcı bir matlık bırakır.
| Leke | Çözüm |
|---|---|
| Çay, kahve | Ilık su + birkaç damla sıvı bulaşık deterjanı; inatçıysa üzerine az miktarda beyaz sirkeli su |
| Kırmızı şarap | Hemen kağıt havluyla emdirin, üzerine karbonat serpip kurumaya bırakın, sonra süpürün |
| Yağ, tereyağı | Karbonat veya mısır nişastası ile yağı çektirin, ardından deterjanlı bez |
| Mürekkep | Beze aldığınız alkol veya kolonya ile bastırarak; kesinlikle sürtmeden |
| Sakız | Buz küpüyle sertleştirip parçalayarak sökün |
| Evcil hayvan idrarı | Emdirin, sirkeli suyla nötralize edin, kuruduktan sonra karbonatla kokuyu alın |
| Çamur | Tamamen kurumasını bekleyin, sonra süpürün; ıslakken müdahale etmeyin |
Çamaşır suyu, aseton ve bilinçsiz kullanılan leke sökücüler halının rengini geri dönüşsüz açar. Sıcak su birçok lekeyi (özellikle protein içerenleri: süt, yumurta, kan) pişirerek sabitler; bunlarda soğuk su kullanın. Halıyı yıkadıktan sonra ıslak haldeyken üzerine basmak, tabana su itmek demektir. Ve her yeni yöntemi önce halının bir köşesinde, koltuk altında kalan görünmez bir noktada deneyin.